Luật Hải quan 2014 được Quốc hội thông qua ngày 23/6/2014, gồm có 8 Chương, 104 Điều, sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2015. Đây là bước tiến cụ thể về cơ sở pháp lý trong việc thực hiện chủ trương cải cách hành chính của Chính phủ, hướng đến mục tiêu hiện đại hóa, đơn giản hóa thủ tục hải quan, đáp ứng yêu cầu hội nhập và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu , góp phần thu hút đầu tư nước ngoài và nâng cao sức cạnh tranh trong nước và quốc tế của các doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế. Bài viết xin trích nêu một số điểm mới nổi bật trong Luật được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao.

Luật hóa chế độ ưu tiên

Để khuyến khích và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp có kim ngạch xuất nhập khẩu lớn, chấp hành tốt pháp luật hải quan, pháp luật thuế, quản trị doanh nghiệp tốt; đồng thời để tạo tiền đề thực hiện việc công nhận chế độ ưu tiên giữa các quốc gia như hải quan các nước theo các Hiệp định ký kết giữa các quốc gia, vùng lãnh thổ, Luật đã bổ sung 1 mục gồm 4 Điều (42, 43, 44, 45) quy định về chế độ ưu tiên đối với DN. Theo đó, các chế độ ưu tiên quy định tại Điều 43 gồm: Miễn kiểm tra chứng từ liên quan thuộc hồ sơ hải quan, miễn kiểm tra thực tế hàng hóa trong quá trình thực hiện thủ tục hải quan, trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc kiểm tra ngẫu nhiên để đánh giá sự tuân thủ pháp luật; Được làm thủ tục hải quan bằng tờ khai hải quan chưa hoàn chỉnh hoặc chứng từ thay thế tờ khai hải quan; Được ưu tiên khi thực hiện thủ tục về thuế đối với hàng hóa theo quy định của pháp luật về thuế.

Tạo cơ sở pháp lý để thực hiện theo cơ chế một cửa quốc gia

Tại Điều 4 của Luật nêu khái niệm: "Cơ chế một cửa quốc gia là việc cho phép người khai hải quan gửi thông tin, chứng từ điện tử để thực hiện thủ tục hải quan và thủ tục của cơ quan quản lý nhà nước liên quan đến hàng hóa xuất nhập khẩu thông qua một hệ thống thông tin tích hợp. Cơ quan quản lý nhà nước quyết định cho phép hàng hóa được xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; cơ quan Hải quan quyết định thông quan, giải phóng hàng hóa trên hệ thống thông tin tích hợp.”

Quy định này tạo cơ sở pháp lý thực hiện cơ chế một cửa quốc gia, tại Điều 24 của Luật quy định trách nhiệm các Bộ, ngành trong việc gửi giấy phép xuất nhập khẩu, văn bản thông báo kết quả kiểm tra, miễn kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu dưới dạng điện tử thông qua hệ thống thông tin tích hợp(người khai hải quan không phải nộp chứng từ này).

Giúp doanh nghiệp chủ động tính toán trước hiệu quả kinh doanh

Tại Điều 28 Luật Hải quan 2014 quy định cụ thể về xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá hải quan đối với hàng hoá. Theo đó, trường hợp người khai hải quan đề nghị cơ quan hải quan xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá hải quan đối với hàng hóa dự kiến xuất khẩu, nhập khẩu, người khai hải quan cung cấp thông tin, chứng từ liên quan, mẫu hàng hóa dự kiến xuất khẩu, nhập khẩu hoặc tài liệu kỹ thuật liên quan cho cơ quan Hải quan để cơ quan hải quan xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá hải quan.Kết quả xác định trước được cơ quan Hải quan thông báo bằng văn bản, có giá trị pháp lý để cơ quan Hải quan làm thủ tục hải quan khi hàng hóa thực xuất khẩu, nhập khẩu phù hợp với thông tin, chứng từ liên quan, mẫu hàng hóa mà người khai hải quan đã cung cấp.

Đây là chuẩn mực quốc tế về tạo thuận lợi thương mại, giúp doanh nghiệp chủ động tính toán trước hiệu quả kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ. Không chỉ có thế, quy định này còn giúp cơ quan Hải quan tăng hiệu quả quản lý khi thực hiện thủ tục thông quan cho hàng xuất nhập khẩu, hạn chế các trường hợp tranh chấp giữa doanh nghiệp và cơ quan Hải quan về việc áp mã, xác định giá tính thuế, xuất xứ hàng hoá khi làm thủ tục thông quan.

Hồ sơ hải quan: Chỉ có tờ khai là chứng từ bắt buộc 

Để đơn giản hóa thủ tục hành chính về hải quan, tại Khoản 1 Điều 24 của Luật quy định rõ chỉ có tờ khai hải quan là chứng từ bắt buộc phải có khi làm thủ tục hải quan. Đối với các chứng từ khác có liên quan, Bộ Tài chính sẽ quy định cụ thể trường hợp phải nộp hoặc xuất trình phù hợp với quy định của pháp luật liên quan.

Khoản 5 Điều 29 còn nêu quy định mới: Người khai hải quan được nộp tờ khai hải quan chưa hoàn chỉnh hoặc chứng từ thay thế tờ khai hải quan để thông quan đối với trường hợp doanh nghiệp ưu tiên hoặc hàng hóa phục vụ yêu cầu khẩn cấp, hàng hóa chuyên dùng phục vụ an ninh, quốc phòng. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày đăng ký tờ khai hải quan chưa hoàn chỉnh hoặc kể từ ngày nộp chứng từ thay thế tờ khai hải quan, người khai hải quan phải nộp tờ khai hải quan hoàn chỉnh và các chứng từ liên quan thuộc hồ sơ hải quan.

Giảm thời gian làm thủ tục hải quan

Tiếp tục trong công tác cải cách thủ tục hành chính,Điều 23 cũng đã quy định công chức Hải quan kiểm tra hồ sơ chậm nhất 2 giờ làm việc kể từ thời điểm cơ quan Hải quan tiếp nhận đầy đủ hồ sơ hải quan; thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa là 8 giờ làm việc kể từ thời điểm người khai hải quan xuất trình đầy đủ hàng hóa cho cơ quan Hải quan (Luật hiện hành là 2 ngày làm việc); trường hợp cần thiết phải gia hạn thì thời gian gia hạn tối đa không quá 2 ngày.

Tại khoản 4 Điều 23 Luật cũng quy định: Cơ quan hải quan thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa vào ngày lễ, ngày nghỉ và ngoài giờ làm việc để đảm bảo kịp thời việc xếp dỡ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và việc xuất cảnh, nhập cảnh của hành khách, phương tiện vận tải hoặc trên cơ sở đề nghị của cơ quan hải quan và phù hợp với điều kiện thực tế của địa bàn hoạt động hải quan.

Bỏ quy định thông báo định mức 

Về thủ tục hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu để gia công, sản xuất hàng hóa xuất khẩu, Khoản 1 Điều 59 Luật Hải quan 2014 quy định rõ, đây là đối tượng chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan từ khi nhập khẩu, trong quá trình sản xuất ra sản phẩm cho đến khi sản phẩm được xuất khẩu hoặc thay đổi mục đích sử dụng. Theo đó, việc quản lý, theo dõi hàng hóa không thực hiện trên cơ sở thanh khoản từng tờ khai như hiện nay mà thực hiện trên cơ sở lượng hàng hóa xuất - nhập - tồn, bỏ quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc thông báo định mức sử dụng nguyên liệu gia công, sản xuất hàng hóa xuất khẩu cho cơ quan Hải quan.

Trên thực tế, định mức sử dụng nguyên liệu, vật tư do doanh nghiệp sản xuất tự xây dựng trên cơ sở thực tế hoạt động sản xuất,doanh nghiệp gia công thường xuất khẩu nhiều mã hàng với nhiều định mức khác nhau, và định mức này có thể được điều chỉnh trong quá trình sản xuất. Việc yêu cầu doanh nghiệp thông báo định mức sẽ phát sinh thêm thủ tục hành chính, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Bài viết chỉ trích nêu một số điểm mới nổi bật tạo nhiều thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, cơ quan hải quan đề nghị doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân nên tìm đọc Luật hải quan 2014 để có cái nhìn cụ thể và bao quát hơn.

Trần Văn Sĩ

Bài ngẫu nhiên

Tăng cường công tác quản lý hải quan đối với hàng kinh doanh tạm nhập - tái xuất
Ngày 11/6/2012, Tổng cục Hải quan đã ban hành văn bản số 2873/TCHQ-GSQL yêu cầu Cục Hải quan các tỉnh, thành phố thực...
Giao hữu bóng chuyền: HQCK Cảng Hòn La - Cảng vụ hàng hải Quảng Bình
Hướng tới chào mừng Quốc khánh 02/9, kỷ niệm 69 năm ngày truyền thống ngành Tài chính (28/8/1945-28/8/2014), 69 năm thành...
Chi cục Hải quan cửa khẩu Cha Lo phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu thu thuế hàng hóa xuất nhập khẩu
Tính đến ngày 20 tháng 10 năm 2014, Chi cục Hải quan cửa khẩu Cha Lo đã thu nộp 191,37 tỷ đồng tiền thuế vào Ngân sách...
Hải quan Cha Lo giải quyết khối lượng công việc lớn những ngày giáp Tết Nguyên đán
Những ngày cuối năm, hoạt động tại cửa khẩu Cha Lo đông vui nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Từ ngày 20/12 âm lịch trở...
Cục Hải quan tỉnh Quảng Bình tăng cường quan hệ hợp tác Hải quan – Doanh nghiệp
Ngày 12/10/2017, Cục Hải quan tỉnh Quảng Bình đã tổ chức Lễ ký kết quan hệ hợp tác Hải quan - Doanh nghiệp với 03...
Hải quan của Anh thu giữ 10.000 lá cờ Olympic nhái
Các nhân viên hải quan Anh vừa thu giữ 10.000 lá cờ Olympic nhái tại sân bay Heathrow - sân bay lớn nhất nước này và cũng...
Hải quan Bình Dương góp phần nâng cao chỉ số PCI của tỉnh
Theo công bố mới đây của Phòng Thương mại công nghiệp Việt Nam về bảng xếp hạng chỉ số năng lực cạnh tranh cấp...